Son global finansal krizde de görüldüğü üzere finansal piyasalar reel ekonomi ile giderek daha fazla bir biçimde entegre olmaktadır. Bu nedenle finansal koşulları izlemek, reel ekonomiyi anlamak için elzemdir. Finansal koşullar, bir ekonomide faiz, kur, varlık fiyatları ve kredi koşulları gibi finansal değişkenlerin iktisadi faaliyet üzerinde ne ölçüde kısıtlayıcı veya destekleyici olduğunu özetleyen bir kavramdır (Kara ve ark., 2016).  Finansal koşullar endeksi (FKE) de finansal koşulları oluşturduğu düşünülen değişkenleri kolay bir biçimde değerlendirilmesine yarayan bir endeks olarak kabul edilebilir.

Türkiye için finansal koşullara etki edeceği düşünülen 9 değişken belirlendi. Bu değişkenlerden finansal koşullar endeksini oluşturmak için gereken ağırlıklar bir faktör modeli yardımıyla elde edildi. Bu değişkenlerin her birinin finansal koşullar endeksine nasıl katkı yaptığını incelemek için ise bu değişkenler üç gruba ayrıldı: kredi ve para arzı değişkenleri, finansal piyasalar değişkenleri ve finansal risk değişkenleri. 9 değişken, değişkenlerin ağırlıkları ve grupları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablodan görüleceği üzere FKE’ye en fazla katkıyı finansal piyasalar grubundaki değişkenler sonra finansal risk ve en son ise kredi ve para arzı değişkenleri yapmaktadır. Eksi ağrılıklar finansal duruma negatif katkı yapanları, pozitif ağırlıklar da tam tersini göstermektedir.

Tablodaki değişkenler ve ağırlıklarıyla oluşturulan FKE ve alt endekslerini aşağıdaki şekilde gösterilmektedir. FKE sanayi üretimine 9 aya varan bir gecikmeyle etki edebiliyor. FKE’nin 0’dan aşağı olması finansal koşulların zayıf olduğunu ve reel ekonominin yüksek baskı altında olduğunu gösteriyor.  FKE’nin 2’den yukarıda olması ise finansal koşulların güçlü olduğunu ve reel ekonominin potansiyelinin üzerinde büyüyebileceğini işaret ediyor.

Tablo 1. Finansal koşullar endeksini oluşturan değişkenler, değişkenlerin ağırlıkları ve grupları.

DeğişkenlerGrupAğırlık
Tüketici kredileriKredi ve para arzı
0,208
M1 para arzıKredi ve para arzı0,437
M3 para arzıKredi ve para arzı0,063
Ticari kredi faizleriKredi ve para arzı-0,534
2 yıllık gösterge faiziKredi ve para arzı-0,333
USD/TRYFinansal piyasalar-0,466
BIST 100 endeksiFinansal piyasalar0,727
5 yıllık CDS primiFinansal risk-0,619
USD/TRY oynaklığıFinansal risk-0,460

Şekil 1. Finansal koşullar endeksi ve onu oluşturan alt endeksler